Het einde van twee EV-pioniers

De laatste exemplaren van de Tesla Model S en Model X zijn afgelopen zaterdag in de fabriek van Fremont, Californië, van de productielijn gerold. Tesla kondigde het einde zelf aan via een bericht op X, compleet met foto's van de allerlaatste auto's in Ultra Red en een zwarte Model S voorzien van handtekeningen van monteurs. Voor de Model S betekent dit het einde van een productieperiode van veertien jaar; de Model X hield het twaalf jaar vol.

Van startup naar volume: hoe de Model S de EV-markt vormgaf

Toen de Model S in 2012 op de markt kwam, was Tesla nog een ander bedrijf dan nu. De missie was toen: steeds betaalbaardere elektrische auto's maken. De Model S was daar het bewijs dat EV's niet alleen milieubewust, maar ook wenselijk en snel konden zijn. De instapprijs bedroeg destijds 59.900 dollar — omgerekend naar vandaag zo'n 87.000 dollar na correctie voor inflatie. Voor dat bedrag kreeg je 160 mijl (circa 257 km) bereik. Wie meer wilde, kon uitkomen op ruim 400 km — in een tijd dat de Nissan Leaf, de enige andere serieuze EV op de markt, amper een derde daarvan haalde voor de helft van de prijs.

De Model S was ook de eerste EV in de Verenigde Staten die de grenzen van 300 mijl (circa 483 km) en later zelfs 400 mijl (644 km) op de EPA-cyclus doorbrak. De latere Model S Plaid tilde het niveau naar supercar-territorium: 0-97 km/h in 1,99 seconden en een kwartmijl van 9,2 seconden — voor een prijs van iets meer dan 100.000 dollar. Daarmee was de Plaid sneller dan een Bugatti Chiron Super Sport van 3,8 miljoen dollar.

Slachtoffer van eigen succes: waarom Tesla de stekker trok

De Model S en Model X werden uiteindelijk slachtoffer van het volume-succes van de Model 3 (2017) en Model Y. De Model Y groeide uit tot 's werelds bestverkochte auto — een mijlpaal die nooit had plaatsgevonden zonder de geloofwaardigheid en inkomsten die de S en X genereren. Maar zodra de kleinere modellen de massa bereikten, veranderden de S en X in aging halo cars: prestigeobjecten die technisch achterliepen op hun eigen opvolgers.

De laatste vernieuwing van beide modellen voelde aan als een gemiste kans — meer een softwarematige update dan een fundamentele herziening. Ondertussen explodeerde de concurrentie in het luxe-EV-segment. Porsche met de Taycan, Lucid met de Air en Rivian met de R1S brachten elk hun eigen interpretatie van elektrische luxe en prestaties, waardoor de unieke positie van Tesla's vlaggenschepen verdween.

Van auto's naar robots: wat Fremont nu bouwt

De productielijn in Fremont wordt nu omgebouwd voor een geheel ander product: Optimus, het humanoïde robotproject van Tesla. Of dit de juiste strategische keuze is, valt te betwisten. De Model S en Model X waren immers meer dan producten — ze waren de voorouders van elke moderne EV. Ze bewezen dat elektrisch rijden geen niche was voor "hippies en Hollywood-sterren", maar een volwaardig alternatief voor verbrandingsmotoren.

De vraag is of de Optimus-robots ooit dezelfde culturele en technologische impact zullen hebben als de auto's die hun fabriek voorafgingen. Voor de Nederlandse markt betekent het einde van de S en X vooral dat kopers die een Tesla met ruimere actieradius en meer luxe zoeken, voortaan moeten kijken naar de Model 3 Long Range of Model Y Performance — of naar de concurrentie.

Op zoek naar een Tesla? Bekijk het actuele aanbod van nieuwe en gebruikte elektrische Tesla's op e-automarkt.nl en vergelijk prijzen, leaseopties en beschikbaarheid.