Wat de RDW nu heeft goedgekeurd

Tesla's rijhulpsysteem in Europa kan niet langer ingesteld worden op 50 procent boven de maximumsnelheid. De Nederlandse toezichthouder RDW heeft bevestigd dat een softwareupdate is goedgekeurd waarmee de snelheidsmarge is teruggebracht naar maximaal 10 procent. Tegelijk heet het systeem niet langer 'FSD Supervised', maar Tesla Assisted Driving. De RDW had het systeem in april goedgekeurd: deze wijzigingen volgen dus op de eerste Europese toelating.

Voor de praktijk betekent dit veel. De snelheidsmarge bepaalt hoeveel het systeem mag afwijken van de herkende limiet om, zoals Tesla het noemt, de veiligheid en de doorstroming te waarborgen. Tot nu toe kon dat oplopen tot 50 procent. Op een snelweg van 100 km/h betekende dat 150 km/h en in een zone van 30 km/h 45 km/h. Met de nieuwe grens komt het maximum op 110 km/h op de snelweg en 33 km/h in de bebouwde kom. Daarnaast springt de instelling bij elke start van de auto weer terug naar 0 procent. Andere snelheidsgerelateerde functies staan standaard uit, al heeft de RDW niet gezegd welke dat precies zijn.

Waarom de naamswijziging meer betekent dan een woordje

De nieuwe naam verschijnt op het display in de auto, in de handleiding en in andere informatie voor de bestuurder bij HW4-voertuigen. Tesla rolt alles uit via de lucht. De RDW noemt het een reeks kleine aanpassingen die zonder nadelige effecten zijn bevonden en die zijn ingepast in de bestaande typegoedkeuring, zonder die te wijzigen of uit te breiden. Het gaat dus niet om een nieuwe goedkeuring, maar om een aanpassing binnen het bestaande kader.

Toch benadrukt de RDW dat de naamswijziging niets verandert aan wat het systeem doet. Het blijft rijhulp en de bestuurder blijft verantwoordelijk. Dat is een belangrijk punt, want het oude label 'Full Self-Driving' wekte bij veel mensen de verwachting dat de auto zelfstandig rijdt. Dezelfde kritiek speelt in de Verenigde Staten, waar Tesla de software nog steeds verkoopt als 'Full Self-Driving (Supervised)' voor 99 dollar per maand. Die naam is in Amerika dus niet aangepast, terwijl Europa nu een andere naam eist.

Welke landen erkennen de Nederlandse goedkeuring?

De RDW heeft de goedkeuring gemeld aan negen andere lidstaten die deze erkennen: België, Kroatië, Tsjechië, Denemarken, Estland, Letland, Litouwen, Slowakije en Slovenië. Samen met Nederland zijn dat tien landen, tegenover acht aan het begin van oktober. Het Europese besluit ligt echter bij de Technische Commissie Motorvoertuigen (TCMV) en die onderhandelingen zijn vertrouwelijk. Het besluit is volgens de planning op zijn vroegst in december. Daarvoor is een gekwalificeerde meerderheid nodig: minstens 15 van de 27 lidstaten die samen ten minste 65 procent van de Europese bevolking vertegenwoordigen.

Het grootste struikelblok is snelheid. In juni vroeg Zweden de EU om het systeem af te wijzen, tenzij Tesla de mogelijkheid schrapt om boven de aangegeven limiet te rijden. In september stelde een Brusselse verkeersveiligheidsorganisatie vast dat het systeem in 55 procent van de geteste trajecten van 30 km/h te hard reed, in een land dat de software al had goedgekeurd. Frankrijk noemt snelheid in de stad als een van de redenen om de Nederlandse goedkeuring niet te erkennen. Duitsland besloot op 6 oktober steun toe te zeggen onder twee voorwaarden: de naam 'Full Self-Driving' verdwijnt en de snelheidstolerantie wordt begrensd op 10 procent. Met de update van vandaag voldoet Tesla aan beide eisen.

Waarom 10 procent in Nederland lastig blijft

Toch is 10 procent niet wat Zweden wilde. Zweden wil helemaal geen instelling boven de limiet. Dat sluit aan bij een praktisch probleem dat verder reikt dan de instelling zelf. In veel Europese landen worden snelheidsovertredingen streng gehandhaafd, met flitsers en trajectcontroles die al bij kleine overschrijdingen registreren. Een bestuurder die 10 procent boven de limiet rijdt, overtreedt in veel gevallen de wet. Daardoor is de marge in de praktijk vooral een juridisch vraagstuk voor de eigenaar.

Het grootste probleem zit volgens ons niet alleen in de marge, maar in de herkenning van de snelheidslimiet. Een systeem dat 10 procent marge hanteert, is pas veilig als het de juiste limiet kent. Dat is op Europese wegen, met tijdelijke maxima bij werkzaamheden en wisselende limieten op plattelandswegen, geen vanzelfsprekendheid. Tesla zal dus ook de herkenning van borden en de aansluiting op navigatiegegevens moeten verbeteren om het vertrouwen van toezichthouders te winnen.

Wat betekent dit voor elektrische rijders?

Voor eigenaren van een Tesla met HW4 is de update vooral een wijziging van het beeldscherm en de instellingen. Het rijgedrag verandert vooral doordat de maximale marge lager ligt en na een herstart niet meer blijft staan. Voor het bredere EV-verhaal is interessanter dat rijhulp in Europa steeds vaker onderdeel wordt van de typegoedkeuring. Fabrikanten moeten dan niet alleen aantonen dat hun systemen werken, maar ook dat de communicatie over de functies helder is.

Voor kopers in Nederland betekent het vooral dat de beloofde functies de komende maanden nog kunnen veranderen. De beslissing in Brussel in december bepaalt of het systeem in de hele EU beschikbaar komt en pas dan wordt duidelijk of Frankrijk, Italië en Spanje de 10 procent accepteren. Tot die tijd is het verstandig om de functies niet als vanzelfsprekend te beschouwen en de handleiding van de auto goed te lezen.