De feiten: een fatale rit door een woonwijk

Op 19 juni 2026 kwam Martha Avila (76) om het leven toen een Tesla Model 3 door de gevel van haar woning in Katy, Texas, reed. De bestuurder, Michael David Butler (44), deed op dat moment bezorgdiensten voor DoorDash. Hij reed met Tesla's Full Self-Driving (FSD) ingeschakeld door een residentiële woonwijk. Volgens het strafdossier, opgebouwd uit telemetriegegevens, dashcambeelden, telefoonrecords en medisch onderzoek, oversteeg Butler de snelheidslimiet van FSD meerdere malen door het gaspedaal in te drukken.

Bij een stopteken gaf hij gas om sneller door te rijden — een veelvoorkomend gedrag onder FSD-gebruikers die gewend zijn aan een 'California stop' en de verplichte volledige stops van het systeem frustrerend vinden. Even later, toen FSD een linksafslag inzette met richtingaanwijzer, drukte Butler opnieuw het gaspedaal in. De auto reed rechtdoor een doodlopende straat in. Vervolgens hield hij het gaspedaal zes seconden lang volledig ingedrukt. De Model 3 bereikte 117 km/u, ruim twee keer de toegestane snelheid in de woonwijk, raakte een stoeprand, vloog door de lucht en sloeg in op Avila's woning. De rem werd in de laatste minuut voor het ongeluk niet één keer aangeraakt.

Wat het telefoononderzoek onthult over de bestuurder

De aanklagers vonden op Butler's telefoon opvallende zoekopdrachten uit de weken voor het ongeluk: "Tesla fsd not aggressive enough 2026", "FSD is not aggressive enough for city driving" en "Tesla fsd too timid". Deze zoektermen worden gebruikt als bewijs dat Butler FSD expres overrulede om agressiever te rijden. Butler zelf verklaarde tegenover ambulancepersoneel dat hij "de muziek aan het veranderen was", naar het navigatiescherm keek en vervolgens "flauwviel".

Medisch onderzoek wees dit echter uit: geen epileptische aanval, beroerte of hartaanval. Ook geen alcohol of drugs. Technisch onderzoek toonde evenmin mechanische defecten, geen vastzittend pedaal, geen vloermat die het gaspedaal blokkeerde. Butler zit vast op een borgtocht van 150.000 dollar en riskeert bij veroordeling twee tot twintig jaar celstraf voor doodslag, een misdrijf van de tweede graad in Texas.

Het FSD-paradox: te traag én te hard tegelijk

Butler's frustratie over FSD is onder Tesla-rijders wijdverbreid. Tesla levert nieuwe auto's tegenwoordig met een 'Sloth'-profiel dat onder de maximumsnelheid rijdt. Het systeem staat ook bekend om zogenaamd 'phantom braking': onverwachte remacties voor schaduwen of viaducten die er niet zijn. Veel gebruikers ervaren FSD in stedelijk verkeer als te aarzelend.

Tegelijkertijd is het beeld van FSD als 'te timide' slechts half waar. In Tesla's 'Mad Max'-modus rijdt dezelfde software routinematig 24 tot 48 km/u boven de limiet — gedrag dat binnen een dag na introductie al de aandacht trok van de Amerikaanse verkeersveiligheidsautoriteit NHTSA. FSD is dus niet consistent traag, maar inconsistent. Soms kruipend, soms scheurend, zonder dat de bestuurder voorspelbaar weet wat hij krijgt.

Die inconsistentie conditioneert bestuurders om hun voet paraat te houden op het gaspedaal. Tesla's systeem is hierop ingericht: bij gasgeven neemt de bestuurder de snelheidsregeling over, terwijl FSD stuur-, rijstrook- en navigatietaken blijft uitvoeren. De auto 'rijdt zichzelf' nog steeds — de bestuurder geeft slechts een zetje. Precies die dynamiek speelde hier.

Strafrecht voor de bestuurder, civiele aansprakelijkheid voor Tesla?

Tesla benadrukte na het ongeluk dat de bestuurder FSD had 'overruled'. Dat is juridisch relevant, maar geen volledige exoneratie. FSD stuurde tijdens het hele incident; pas toen Butler de linksafslag annuleerde, koos de auto rechtdoor. Het gaspedaal verhinderde niet dat het stuursysteem actief bleef.

Deze scheiding tussen strafrechtelijke schuld van de bestuurder en civiele aansprakelijkheid van de fabrikant is in de VS al bewezen. In een baanbrekend vonnis in Florida werd een Autopilot-gebruiker die het systeem duidelijk misbruikte voor 67% aansprakelijk bevonden — maar Tesla voor 33%, vanwege misleidende marketing en ontoereikende bestuurderstoezicht. De familie Avila heeft Tesla inmiddels aangeklaagd, met dit precedent als onderbouwing.

Voor de Nederlandse markt roept het incident vragen op over de verantwoordelijkheidsverdeling bij niveau 2-systemen. De RDW keurt FSD niet goed voor volledig autonoom gebruik; bestuurders blijven wettelijk verantwoordelijk. Maar als fabrikanten systemen leveren die bestuurders uitnodigen tot half-autonoom gedrag zonder adequate toezichtmechanismen, verschuift de grens tussen gebruikersfout en productfout. Met de groeiende adoptie van FSD in Nederland — waar Tesla goed is voor ruim 60% van de volledig elektrische verkoop — is dit geen hypothetische discussie.