De nieuwste belofte van een bekend patroon

Elon Musk heeft opnieuw een concrete deadline gesteld voor volledig autonoom rijden zonder menselijk toezicht. Tijdens een videoverbinding met de Smart Mobility Summit in Tel Aviv beweerde hij dat Tesla's ongesuperviseerde 'Full Self-Driving' (FSD) tegen het einde van dit jaar 'wijdverspreid' beschikbaar zal zijn in de Verenigde Staten. De uitspraak volgt op een kwarteeuw waarin Musk jaarlijks soortgelijke beloften deed en structureel naliet deze waar te maken.

Op dit moment exploiteert Tesla minder dan 30 ongesuperviseerde robotaxi's in slechts drie steden in Texas: Austin, Dallas en Houston. Volgens het platform Robotaxi Tracker rijden in Dallas vijf en in Houston zes voertuigen zonder veiligheidsmonitor. De sprong van dit beperkte aantal naar landelijke dekking binnen zeven maanden zou een schaalsprong vereisen die Tesla tot op heden niet heeft gedemonstreerd.

Een decennium van vertraagde deadlines

Musks voorspellingsgeschiedenis op het gebied van autonoom rijden is een van de meest gedocumenteerde reeksen van niet-gehouden beloftes in de technologie-industrie. Een overzicht van de belangrijkste uitspraken:

  • 2015: 'Volledige autonomie' binnen twee jaar, dus in 2017
  • 2016: Alle Teslas uitgerust met FSD-hardware; beloofde volledig autonome rit van Los Angeles naar New York voor eind 2017
  • 2017: Tijdens TED-talk: autonome rit van parkeerplaats tot parkeerplaats zonder enige bestuurdersinput 'in november of december van dit jaar'
  • 2018: Op aandeelhoudersvergadering: volledig autonome rit 'binnen drie tot zes maanden'
  • 2019: 'Meer dan een miljoen robotaxi's' op de weg in 2020; FSD 'feature complete' voor jaarwisseling
  • 2020: 'Basisfunctionaliteit voor level 5-autonomie dit jaar afgerond'
  • 2022-2024: Jaarlijkse herhaling dat volledige autonomie 'immineerend' was
  • Januari 2025: Lancering ongesuperviseerd FSD voor juni 2025 beloofd
  • Juni 2025: Robotaxi-service ging inderdaad van start in Austin, maar mét veiligheidsmonitors aan boord
  • Januari 2026: Nieuwe drempel: 16 miljard kilometer aan data nodig voor veilig ongesuperviseerd rijden (eerder: 9,6 miljard)
  • April 2026: Tijdens Q1-resultaten: ongesuperviseerd FSD voor consumentenauto's verschoven naar 'Q4 2026 op zijn vroegst', met erkenning dat 'complexe kruispunten', 'slechte wegmarkeringen' en 'weersomstandigheden' de uitrol vertragen

Nu, amper een maand na die laatste uitstel, herhaalt Musk de belofte van wijdverspreide dekking voor eind 2026.

Tegenstrijdige veiligheidsclaims

Opvallend aan de recente uitspraken is de wisselende formulering over de veiligheid van FSD. Tegenover het publiek in Tel Aviv beschreef Musk het systeem als 'op een pad' naar een veiligheidsniveau dat 'ten minste een orde van grootte beter' is dan menselijk rijden. Zes weken eerder beweerde hij op X echter dat FSD al '10x veiliger' is dan menselijke bestuurders en dat de 'statistieken ondubbelzinnig' zijn.

Deze tegenstrijdigheid is kenmerkend: Musk presenteert FSD als toekomstige ambitie wanneer hij praat met ingenieurs en beleidsmakers, maar als reeds behaald feit wanneer hij juridische kritiek moet pareren. Geen van beide claims wordt ondersteund door Tesla's eigen gepubliceerde data.

Het kwartaalrapport over voertuigveiligheid van Tesla — het enige publieke veiligheidsbron — kampt al jaren met fundamentele methodologische bezwaren:

  • Wegtypemismatch: FSD en Autopilot worden overwegend op snelwegen gebruikt, per definitie de veiligste wegcategorie. Tesla vergelijkt dit met de NHTSA-baseline die álle wegtypen combineert, inclusief stadsstraten en landelijke wegen waar ongevallen frequenter voorkomen.
  • Ongevaldefinitie: Tesla telt alleen ongevallen waarbij airbags ontplooien. De NHTSA-baseline omvat alle politiegerapporteerde ongevallen — waarvan slechts circa 20% airbagontplooiing kent. Tesla vergelijkt ernstige ongevallen dus met alle ongevallen.
  • Voertuig- en bestuurdermismatch: Tesla's behoren tot de nieuwste auto's op Amerikaanse wegen, in bezit van rijkere, oudere bestuurders die onafhankelijk van software minder vaak crashen.

Tesla staakte de publicatie van deze rapporten meer dan een jaar zonder verklaring; bij hervatting bleek dat de Autopilot-veiligheid was verslechterd. Waymo publiceert daarentegen peer-reviewed veiligheidsdata met gematchte menselijke baselines op identieke wegen, onafhankelijk geverifieerd door verzekeraars als Swiss Re. Tesla beschikt over de telemetrie voor vergelijkbare analyses, maar kiest ervoor deze niet te publiceren.

Wat dit betekent voor Tesla-rijders in Nederland

Voor Nederlandse Tesla-bezitters blijft de situatie onveranderd: FSD in Europa draait op een sterk beperktere softwareversie dan in de VS, mede door striktere regulering onder de UNECE R79 en GDPR-beperkingen op cameragegevens. Het 'Full Self-Driving'-pakket dat Tesla sinds 2016 aan klanten verkoopt voor duizenden euro's — oorspronkelijk beloofd als uiteindelijk volledig autonoom — is tot op heden geen level 4- of 5-systeem geworden.

De huidige robotaxi-inspanning betreft bovendien een gescheiden operatie: een privévloot in kleine, afgebakende en in kaart gebrachte zones, niet de consumentenauto's waarvoor FSD werd aangeschaft. De ~30 voertuigen in Texas zijn Model Y-achtige voertuigen met aanvullende sensoren, geen reguliere productiemodellen.

De vraag voor potentiële kopers blijft of Tesla's zelfrijdcapabiliteit een differentiator is die de premiumprijzen rechtvaardigt, dan wel een jarenlang uitgesteld softwareproject waarvan de technische en regulatoire drempels structureel onderschat worden. Gezien het koers-winstverhouding van Tesla van 373 — extreem hoog voor een autofabrikant — lijkt de markt nog steeds te wedden op Musks optimisme. Voor wie een elektrische auto koopt op basis van huidige capaciteiten, niet toekomstbeloften, biedt het Nederlandse occasionaanbod van e-automarkt.nl een overzicht van beschikbare exemplaren met bewezen specificaties en actieradius.