Doelen die al gehaald worden, maar toch versoepeld dreigen te worden

Het Verenigd Koninkrijk staat voor een opmerkelijke keuze. De Britse overheid overweegt om zijn eigen elektrische-voertuigdoelstellingen te versoepelen, ondanks drie ontwikkelingen die het tegengestelde zouden moeten rechtvaardigen: recordverkopen van EV's, explosief gestegen olieprijzen door geopolitieke spanningen, en een historisch hete zomer met dodelijke gevolgen.

De huidige regels vereisen dat 80 procent van de nieuw verkochte auto's in 2030 volledig elektrisch is (de rest mag plug-in hybride zijn), met een totaalverbod op nieuwe verbrandingsmotoren vanaf 2035. Voor dit jaar ligt het tussen-doel op 33 procent EV-verkopen. Fabrikanten kunnen daar onderuit met bonuscredits, maar de feitelijke marktontwikkeling loopt zelfs zonder die slimmigheid vooruit op de planning.

Eind 2025 bleek het marktaandeel van EV's al hoog genoeg om de doelen voor 2026 te halen. Na een gebruikelijke december-spurt was het begin van 2026 wat rustiger, maar de afgelopen twee maanden werden de streefcijfers zelfs overtroffen. Juli bracht een record: 44,5 procent meer batterij-elektrische auto's dan in juli 2025. Jaar tot dusver beslaan plug-ins (BEV plus PHEV) bijna 40 procent van de nieuwverkoop.

Benzine van 1,62 pond per liter drijft consument naar stekker

De aanleiding voor de EV-stoot ligt deels buiten de auto-industrie. Een aanhoudende oorlog in het Midden-Oosten heeft de olieprijs opgeslagen tot niveaus die Britse automobilisten direct voelen. Benzine kost gemiddeld £1,62 per liter, omgerekend ruim 2,10 dollar per liter. Diesel piekte zelfs naar £1,92 per liter (bijna 2,56 dollar per liter) en nadert dat record opnieuw.

Britse huishoudens reageerden sinds maart met een opmerkelijke investeringsgolf in zonnepanelen, laadpalen en warmtepompen. De uitbouw van wind- en zonne-energie in het VK breekt records, wat theoretisch gratis laden mogelijk maakt bij overproductie. Dat is een fundamenteel verschil met verbrandingsauto's: elektriciteit kan blands opgewekt worden, terwijl olie voor bijna 100 procent geïmporteerd moet worden.

Die afhankelijkheid maakt landen kwetsbaar voor schokken in de Straat van Hormoez en voor politieke chantage, zoals Europa jarenlang ervoer vanuit Rusland. Meerdere landen trekken hun conclusies: EV-verkopen verdrievoudigden in Australië, en ook ontwikkelingslanden als Ethiopië, Nepal en Pakistan zetten fors in op elektrificatie.

Klimaatverandering als extra argument — dat juist genegeerd dreigt te worden

Parallel aan de oliecrisis ontvouwt zich in het VK de heetste zomer ooit gemeten. Een vijfde hittegolf staat op het punt van beginnen, na eerdere golven die al duizenden doden eisten. Drie kwart van Engeland kampt met droogte — een opmerkelijke situatie voor een land dat historisch juist bekendstaat om zijn regen.

De wetenschappelijke consensus is ondubbelzinnig: deze hittegolven zouden decennia geleden onmogelijk zijn geweest. De transportsector is bovendien de grootste bron van broeikasgasemissies in het VK. Een recent overheidsrapport waarschuwt dat het land "geen toekomst" heeft zonder actie, met directe gevaren voor voedselzekerheid.

Londen toont wel dat regulering werkt: de lage-emissiezone heeft de luchtkwaliteit en volksgezondheid meetbaar verbeterd. Tegelijkertijd woeden er dit jaar recordwildfires — een fenomeen dat historisch vrijwel onbekend was in het regenrijke VK.

Politieke wending: Labour-PM Burnham lijkt doelen te willen bijstellen

Hier komt het paradoxale. Terwijl alle signalen naar versnelling wijzen, zou de nieuwe Labour-premier Andy Burnham de doelstellingen juist willen verwateren. Rechtsgeoriënteerde media, waaronder The Times van Rupert Murdoch, melden dat een consultatie "al volgende week" kan starten. Het 80-procent-doel voor 2030 zou naar verluidt teruggeschroefd kunnen worden naar 50 tot 70 procent.

Dit consultatieproces is niet uit de lucht komen vallen; de auto-industrie lobbyt al langer voor soepelere regels. Opvallend is dat Burnham, die zich profileerde als linkser en daadkrachtiger dan zijn voorganger Keir Starmer, nu juist deze koers lijkt te overwegen. Hij verplaatste klimaatminister Ed Miliband — architect van de netto-nulplannen — naar Buitenlandse Zaken en benoemde Miatta Fahnbulleh als zijn opvolger, die al hintte op een herziening.

De politieke geschiedenis van de Britse EV-doelen is allesbehalve lineair. Oorspronkelijk stond 2040 als einddoel, daarna verschoven naar 2030, terug naar 2035, weer naar 2030, uiteindelijk belandend bij het huidige 80/20-splitsing voor 2030 en volledig verbod in 2035. Juist de conservatieve premier Boris Johnson verscherpte de regels nog; nu zou een "zacht-linkse" Labour-regering ze juist verzwakken.

Economisch gezien is er nog een extra wrange noot. Dankzij het ontbreken van importheffingen op Chinese EV's — het VK heeft een kleinere binnenlandse auto-industrie dan het Europese vasteland — zijn elektrische auto's inmiddels goedkoper in aanschaf dan benzineauto's. De markt werkt dus al mee, zonder dat consumenten gedwongen worden tot een duurdere keuze.

Of de consultatie daadwerkelijk leidt tot versoepeling, en in welke vorm, moet blijken. Maar het tijdstip kon nauwelijks ongelukkiger: juist nu de business case voor EV's in het VK nooit sterker is geweest, overweegt de overheid om het gaspedaal juist te vervangen door de rem.