Een sauna als uithangbord voor bidirectioneel laden

In het noorden van Zweden, waar temperaturen in de winter gemakkelijk onder de −20 °C duiken, draait een opvallend roze bouwwerk volledig op batterijstroom uit elektrische auto's. Het gaat om Wasteland, een mobiele sauna ontworpen door het Zweedse kunstenaarscollectief Studio Bigert & Bergström, die als demonstratieproject fungeert voor bidirectioneel laden — de technologie waarmee een elektrische auto niet alleen stroom uit het net haalt, maar ook teruglevert.

De sauna staat in Skellefteå, een stad die de laatste jaren uitgroeit tot een knooppunt voor batterijtechnologie. Niet toevallig: hier bouwt Northvolt sinds 2021 aan een van Europa's grootste batterijcellenfabrieken. Het project van Skellefteå Kraft sluit naadloos aan bij die ambitie om de regio te profileren als batterijhoofdstad.

Hoe werkt de EV-aangedreven sauna?

De kern van het experiment is V2L (Vehicle-to-Load) of breder V2X (Vehicle-to-Everything): de mogelijkheid om elektriciteit uit het accupakket van een EV te onttrekken voor externe apparaten of gebouwen. In dit geval verwarmt de teruggeleverde stroom niet alleen de saunaruimte, maar ook een hottub en verlichting.

Skellefteå Kraft heeft niet bekendgemaakt welke specifieke EV-modellen worden ingezet, noch het exacte vermogen of de accucapaciteit. Wel is duidelijk dat het project bedoeld is om de haalbaarheid en betrouwbaarheid van bidirectioneel laden in extreme kou te testen. Dat is relevant, want batterijprestaties kunnen bij vrieskou tot 30–40% teruglopen — een uitdaging die elke Noord-Europese EV-rijder herkent.

De keuze voor een sauna is overigens niet willekeurig. In Zweden is sauna — of beter: bastu — cultureel verankerd. Door de technologie te koppelen aan een iconisch volksgebruik, maakt Skellefteå Kraft bidirectioneel laden tastbaar voor een breed publiek. De felle roze kleur zorgt daarbij voor extra media-aandacht, een bewuste strategische keuze.

Bidirectioneel laden: van niche naar mainstream?

Hoewel het Zweedse project vooral symbolisch is, past het in een bredere trend. Steeds meer fabrikanten integreren V2L of V2H (Vehicle-to-Home) in hun nieuwe modellen. Denk aan de Hyundai Ioniq 5 en 6, Kia EV6 en EV9, Volkswagen ID. Buzz en de Nissan Ariya — allen met externe stroomvoorziening als standaard of optie. De Ford F-150 Lightning gaat zelfs een stap verder met V2H, waarmee een gemiddeld huishouden meerdere dagen van stroom kan worden voorzien bij een stroomuitval.

In Nederland en België staat bidirectioneel laden nog in de kinderschoenen. De netcode laat officieel V2H nog niet toe, hoewel V2L — bijvoorbeeld voor een campingkookplaat of elektrische fiets — al wel mogelijk is met de meeste systemen. Netbeheerders zoals TenneT en Elia onderzoeken de mogelijkheden om V2H en zelfs V2G (Vehicle-to-Grid) op termijn te legaliseren, met name als buffer voor het onstabiele aanbod van wind- en zonne-energie.

De potentie is aanzienlijk. Een gemiddelde EV met een 77 kWh-accu — zoals in een Hyundai Ioniq 5 of een Volkswagen ID.4 — bevat genoeg energie om een gemiddeld Nederlands huishouden ruim vijf dagen van stroom te voorzien. Bij piekmomenten op het elektriciteitsnet zou een vloot van EV's collectief kunnen fungeren als virtueel energieopslagsysteem, waardoor dure piekcentrales overbodig worden.

Wat leert het Zweedse experiment ons?

De roze sauna in Skellefteå is geen technologische doorbraak op zich, maar wel een slimme manier om twee boodschappen over te brengen. Ten eerste: bidirectioneel laden werkt in de praktijk, zelfs onder barre omstandigheden. Ten tweede: de toekomst van mobiliteit en energie zijn onlosmakelijk met elkaar verweven.

Voor EV-rijders in Nederland en België blijft de directe toepassing vooralsnog beperkt tot V2L-toepassingen — denk aan kamperen, klussen of een dagje strand met externe stroomvoorziening. Maar als netbeheerders en wetgevers de regelgeving versoepelen, kan de thuisaccu op vier wielen een serieuze rol gaan spelen in de energietransitie. De vraag is niet óf, maar wanneer.

Skellefteå Kraft heeft aangegeven de resultaten van het experiment te willen delen met andere energieleveranciers en netbeheerders. Mocht het project aantonen dat bidirectioneel laden ook bij extreme kou betrouwbaar functioneert, dan versnelt dat de adoptie in Noord-Europa aanzienlijk — een regio waar EV-penetratie al hoog is en waar de noodzaak van seizoensopslag voor hernieuwbare energie het grootst.