Van virtuele magneten: hoe Vimag Labs de EV-motor opnieuw uitvindt
De zoektocht naar een elektromotor zonder afhankelijkheid van Chinese zeldzame aarden is een van de hardnekkigste uitdagingen in de EV-industrie. Tesla kondigde in 2023 al aan dat zijn volgende generatie motor geen zeldzame aarden zou gebruiken, maar een productiedatum bleef uit. General Motors en Stellantis investeren miljoenen in het Amerikaanse Niron Magnetics, dat ijzer-nitridemagneten ontwikkelt. Toch rijdt er anno 2026 nog geen massa-geproduceerde EV rond met een volledig zeldzame-aardvrije aandrijflijn.
Uit onverwachte hoek komt nu mogelijk verandering. Het Bengaalse Vimag Labs, opgericht in september 2025 en gefinancierd met slechts 5 miljoen dollar, heeft zijn vijfde Indiase patent toegekend gekregen voor een radicaal andere aanpak. Het bedrijf claimt met zijn Virtual Magnet Synchronous Motor (VMSM) de prestaties van permanente-magnetenmotoren te evenaren of te overtreffen — zonder ook maar één magneet in de rotor.
Software als vervanger voor neodymium
Waar vrijwel elke moderne EV een Permanent Magnet Synchronous Motor (PMSM) gebruikt met vaste zeldzame-aardmagneten in de rotor, genereert Vimag's systeem het magneetveld in real time. Dat gebeurt via vermogenselektronica en eigen ontwikkelde regelalgoritmes, terwijl het ontwerp borstelloos blijft en geen sleepringen nodig heeft. Het patent, getiteld "A Robust Rotating Transformer Excited Synchronous Motor and Its Control", beschermt deze kernarchitectuur.
Volgens medeoprichter en CEO Manish Seth is het patent het resultaat van meer dan 87.600 engineering-uren. Het bedrijf heeft inmiddels vijf verleende patenten, met nog tien patenten en vijftien handelsmerken in de pijplijn. De Series A-financiering van 5 miljoen dollar werd geleid door Accel, met participatie van Chakra Growth Fund en Thinkuvate. Voor de opschaling heeft Vimag een intentieovereenkomst getekend met het Zuid-Afrikaanse Jendamark.
De geopolitieke prikkel achter magnetenvrije motoren
De urgentie van deze technologie is niet louter technisch. Volgens het Internationaal Energieagentschap verwerkte China in 2024 ongeveer 91% van alle zeldzame aarden wereldwijd en produceerde het 94% van alle gesinterde permanente magneten — precies het type dat in EV-motoren zit. Hoewel China slechts een derde van de wereldreserves bezit, controleert het vrijwel de hele verwerkingsketen.
Die afhankelijkheid werd pijnlijk zichtbaar in april 2025, toen Peking exportbeperkingen oplegde voor zeven zware zeldzame-aardelementen en gerelateerde magneten. Amerikaanse en Europese autofabrikanten moesten productie terugschroeven terwijl vergunningen werden afgehandeld. In oktober 2025 volgde een "0,1%" de-minimisregel die elk buitenlands product met Chinees zeldzame-aardgehalte trof. Hoewel die maatregel op 7 november 2025 voor één jaar werd opgeschort als onderdeel van een bredere handelswapenstilstand, is de boodschap duidelijk: automakers zoeken met man en macht naar alternatieven.
Tussen laboratorium en massaproductie: een grote stap
Vimag Labs is niet de enige speler in dit veld, en het zou misleidend zijn om het bedrijf als eenling te presenteren. Valeo's magnetenvrije "iBEE"-motor staat gepland voor commercialisering in 2028. Honda financiert Enedym, ontwikkelaar van switched-reluctancemotoren. Jaguar Land Rover investeert in recycling van zeldzame-aardmagneten als bufferstrategie. De gemeenschappelijke noemer: iedereen geeft geld uit, niemand heeft een zeldzame-aardvrije aandrijflijn in massaproductie.
Vimag richt zich op industriële systemen van 200 kW tot 600 kW, maar voert ook pilots uit met fabrikanten van tweewielers en personenauto's. Dat brede toepassingsgebied — inclusief robotica, defensie en koelsystemen — kan de schaalvoordelen versnellen die cruciaal zijn voor de EV-markt.
Toch verdient de claim dat de VMSM permanente-magnetprestaties "evenaart of overtreft" voorzichtigheid. Motoren die in pilots uitblinken, overleven niet altijd de kosten-, duurzaamheids- en efficiëntietests bij volumeproductie. Precies efficiëntie, niet alleen piekvermogen, is waar magnetenvrije ontwerpen traditioneel terrein prijsgeven — met direct gevolg voor het rijbereik van een EV. Onafhankelijke testbankdata op productieschaal ontbreekt nog.
De technologische richting is wel degelijk legitiem. Waar de meeste westerse spelers ijzer-nitride- of ferrietpaden bewandelen, probeert Vimag de zeldzame-aardketen te omzeilen in plaats van te herbouwen. Als het op schaal werkt, biedt dat een fundamenteel ander antwoord op hetzelfde geopolitieke probleem — maar het blijft vooralsnog een groot "als".
