Stroomhonger ontmoet stroomtekort

Hongarije kampt met een onverwachte bottleneck in de elektrische mobiliteit. Diverse commerciële laadnetwerken hebben maatregelen afgekondigd om hun snellaadstations tijdelijk te ontlasten. De oorzaak ligt niet bij de laadpunten zelf, maar bij de druk op het nationale hoogspanningsnet. Op piekmomenten, met name in de avonduren, is de beschikbare capaciteit onvoldoende om alle snelladers gelijktijdig op vol vermogen te laten draaien.

Dit fenomeen is illustratief voor een breder Oost-Europees dilemma. Terwijl de vraag naar elektrisch rijden sneller groeit dan in veel West-Europese landen, hinkt de infrastructuur achterop. De Hongaarse overheid heeft de afgelopen jaren weliswaar investeringen gelokt — denk aan de gigafactory van CATL in Debrecen — maar de distributielagen van het net zijn nog niet opgewassen tegen massale gelijktijdige stroomafname.

Wie doet wat: de maatregelen op een rij

Drie grote spelers hebben concrete stappen ondernomen, elk met een eigen strategie:

  • MOL Plugee, het laadmerk van de staatsoliemaatschappij, verlaagt het laadvermogen van zijn snelladers in de avonduren. Dit is de meest voorkomende aanpak: het station blijft beschikbaar, maar laadt trager.
  • E.ON Drive volgt een vergelijkbare route met vermogensbeperking tijdens piekuren, wat de doorstroom van klanten vertraagt maar totale uitval voorkomt.
  • Shell Recharge past eveneens vermogensdaling toe, in lijn met de groep die in meerdere markten al dynamische tarifering en load balancing toepast.

Andere aanbieders kiezen voor hardere ingrepen. Sommigen verhogen de kilowattuurprijs tijdens piekuren aanzienlijk, wat de vraag effectief afremt. Een minderheid schakelt laadpunten tijdelijk volledig uit — een maatregel die de betrouwbaarheid van het netwerk ondermijnt, maar het net wel ontlast.

Wat betekent dit voor EV-rijders?

Voor Nederlandse EV-rijders die richting Hongarije trekken — bijvoorbeeld voor een vakantie naar het Balatonmeer — zijn de gevolgen concreet. De avonduren, traditioneel het moment om na het diner bij te laden, zijn nu het minst gunstig. Wie flexibel kan plannen, doet er verstandig aan om te laden tijdens kantooruren of juist laat in de avond, wanneer de piek voorbij is.

De vermogensbeperking raakt vooral 150+ kW-snellers, die dan mogelijk terugvallen naar 50 kW of minder. Voor een gemiddelde EV met 70 kWh-accu betekent dit dat een laadsessie van 20 minuten oploopt naar 45 minuten of langer. Wie rekent op een snelle tussenstop op de M1 of M7 richting Boedapest, moet rekening houden met langere wachttijden — zeker in het hoogseizoen.

Interessant is de verschillende filosofie van netwerkbeheerders. Vermogensbeperking is gebruiksvriendelijker dan prijsstijgingen, maar verbergt de kosten bij de aanbieder. Dynamische prijzen zijn marktconformer, maar maken laadkosten onvoorspelbaar. Volledige uitschakeling is het minst wenselijk, maar beschermt het net het meest direct.

Lessen voor de Nederlandse markt

Het Hongaarse voorbeeld werpt een schaduw vooruit op scenario's die ook in Nederland denkbaar zijn. Het Nederlandse elektriciteitsnet staat onder druk, met name in landelijke gebieden waar zowel datacenters als laadpalen om capaciteit concurreren. Netbeheerders als TenneT en de regionale netbeheerders werken aan flexibiliteitsoplossingen, maar de fysieke uitbreiding van stations en kabels verloopt traag.

Wat Hongarije nu doet — vermogensbeperking als noodmaatregel — is in Nederland formeel al mogelijk via slimme laadpalen en congestiemanagement. Het verschil is dat Hongarije nu gedwongen wordt tot handhaving, terwijl Nederland nog in de fase van vrijwillige flexibiliteit zit. De vraag is hoe lang die fase aanhoudt als het aantal EV's de komende jaren verdubbelt.

Voor laadnetwerkbouwers is het Hongaarse geval een waarschuwing. De race om het grootste vermogen per paal — 350 kW, 400 kW — heeft alleen waarde als het net dat kan leveren. Anders ontstaat er een verwachtingskloof bij consumenten, die geadverteerde laadvermogens niet gehaald zien worden. Het accent zou meer kunnen verschuiven naar betrouwbaarheid en voorspelbaarheid, met name op strategische corridorlocaties.