De keerzijde van China's EV-mirakel

China is de grootste elektrische automarkt ter wereld en dat succes is onmiskenbaar. Ruim de helft van alle nieuw verkochte auto's in het land heeft een stekker. Jarenlang fungeerde het land als het gouden voorbeeld voor Europa en de rest van de wereld: massale subsidies, een bloeiende thuismarkt voor eigen merken als BYD en Nio, en een infrastructuur die in rap tempo werd uitgerold. Maar achter dit succesverhaal groeit een probleem dat de Chinese overheid in rap tempo parten begint te spelen. Het gaat om een dubbele crisis: fysieke slijtage van het wegennet én een gapend gat in de overheidsfinanciën.

Probleem 1: Loodzware EV's slopen het wegennet

De eerste generatie Chinese elektrische auto's bestond uit compacte, lichte stadsauto's. Denk aan modellen als de vroege BYD's en Wuling Mini EV's — klein, wendbaar en relatief licht. Die tijd is definitief voorbij. De huidige Chinese EV-markt wordt gedomineerd door enorme SUV's en crossovers die de grenzen van het formaat opzoeken. De gemiddelde nieuwe Chinese EV is inmiddels ruim vijf meter lang en weegt al snel tussen de 2.500 en 3.000 kilogram.

Deze gewichtsexplosie is het directe gevolg van de actieradiuswedloop. Fabrikanten proppen gigantische accupakketten in hun auto's om range-angst bij kopers weg te nemen. Daarnaast worden deze voertuigen uitgerust met luxe die het gewicht verder opdrijven: gigantische touchscreen-displays, koelkasten tussen de voorstoelen, massagefuncties en premium geluidssystemen. Het gevolg is een soort elektrische Bentley Bentayga, maar dan voor de massamarkt.

Het directe koppel van elektromotoren — dat volledig beschikbaar is vanaf stilstand — werkt als een sloopkogel op het asfalt. Lokale en regionale wegen in China kampen met spoorvorming, gaten en beschadigde bruggen. Ter vergelijking: een Europese middenklasser als de Volkswagen ID.4 weegt rond de 2.100 kg, terwijl Chinese concurrenten als de Li Auto L9 of de Aito M9 makkelijk 2.600-2.800 kg op de weegschaal zetten. Dat verschil van 500-700 kg per voertuig, vermenigvuldigd met miljoenen verkochte auto's, legt een verwoestende druk op de infrastructuur.

Probleem 2: 38 miljard euro aan ontbrekende belastinginkomsten

Het tweede probleem is financieel van aard en minstens zo fundamenteel. Het Chinese wegenonderhoud werd decennialang grotendeels gefinancierd uit accijnzen op benzine en diesel. Nu het merendeel van de nieuwverkopers elektrisch rijdt, stort deze inkomstenbron als een kaartenhuis in. Volgens onderzoekers bedraagt het tekort op de onderhoudsbudgetten inmiddels omgerekend ruim 38 miljard euro per jaar.

De urgentie kon niet groter zijn. Ongeveer 40% van de lokale wegen in China bevindt zich in een kritieke staat en heeft dringend herstel nodig. Precies op het moment dat de inkomsten wegvallen, explodeert de vraag naar infrastructuuronderhoud door het gewicht van de EV-vloot. Het is een klassieke klem waarin de Chinese overheid zichzelf heeft gemanoeuvreerd door jarenlang agressieve EV-subsidies te verstrekken zonder een alternatief belastingmodel uit te werken.

China's noodmaatregelen: wat staat op tafel?

Om het tij te keren, overweegt de Chinese overheid een pakket aan ingrijpende maatregelen:

  • Rekeningrijden: een belastingheffing per gereden kilometer, vergelijkbaar met systemen die in landen als Singapore en Duitsland (tol voor vrachtverkeer) al werken
  • Gewichtsbelasting: zwaardere auto's extra zwaar belasten om fabrikanten te dwingen kleinere, lichtere modellen te ontwikkelen
  • Subsidie-afbouw: de vrijstellingen voor hybrides en elektrische auto's worden in sneltreinvaart afgebouwd — een pijnlijke maatregel voor een land dat zichzelf positioneerde als EV-voorloper

De laatste maatregel is symbolisch wrang. China heeft de wereld jarenlang voorgehouden dat massale overheidsondersteuning de sleutel is tot elektrificatie. Nu diezelfde subsidies een fiscaal gat veroorzaken dat het wegennet bedreigt, wordt het narratief met dezelfde snelheid teruggedraaid.

Lessen voor Europa en Nederland

Het Chinese drama legt een structureel probleem bloot dat ook in het Westen op de loer ligt. In Nederland en de rest van de EU stimuleert de overheid eveneens de overstap naar elektrisch rijden, terwijl zware elektrische SUV's als de BMW iX, Mercedes EQS SUV en Audi Q8 e-tron het wegennet belasten. Onze infrastructuur is kwalitatief beter dan de Chinese, maar ook hier zijn haarscheurtjes zichtbaar — om het zacht uit te drukken.

De accijnsinkomsten uit fossiele brandstoffen zullen onvermijdelijk krimpen of verdwijnen. De Nederlandse overheid onderzoekt al verschillende alternatieven, waaronder een kilometerheffing of differentiatie in wegenbelasting op basis van gewicht. Het Chinese voorbeeld toont aan dat wachten tot de problemen escaleren geen optie is. Wie nu niet handelt, staat straks voor een 38-miljard-eurovraagstuk in eigen valuta.

Op zoek naar een lichte, efficiënte elektrische auto? Bekijk het actuele aanbod op e-automarkt.nl en vergelijk op gewicht, actieradius en verbruik.