Subsidie als tegenwicht tegen federaal beleid

De staat Californië trekt 135 miljoen dollar uit voor een nieuw subsidieprogramma voor elektrische auto's. Het initiatief komt nadat de federale overheid onder president Trump de nationale EV-belastingkredieten heeft afgeschaft — een maatregel die vorig jaar september al werd aangekondigd door gouverneur Gavin Newsom. Waar het federale programma tot 2032 miljarden zou hebben uitgekeerd, moet Californië nu zelf het voortouw nemen.

De subsidie wordt uitgekeerd als directe korting bij aankoop of lease, niet als belastingteruggave die pas later volgt. Dat maakt het programma financieel toegankelijker voor een bredere groep kopers. De California Air Resources Board (CARB) krijgt de opdracht om de exacte bedragen uit te werken. Volgens eerdere berichten uit mei van E&E News zou dat neerkomen op 3.500 dollar voor nieuwe EV's — de helft betaald door de staat, de helft door de autofabrikant — en de helft daarvan voor tweedehands exemplaren.

Strikte voorwaarden, op één uitzondering na

Het programma richt zich nadrukkelijk op eerste-keer EV-kopers, bevestigd via een verklaring van de koper. Daarnaast gelden prijsplafonds: nieuwe auto's mogen maximaal 50.000 dollar kosten, gebruikte exemplaren 25.000 dollar. Dat sluit veel huidige EV-modellen uit, zeker in het populaire SUV-segment.

Er is echter een opvallende uitzondering in de wetgeving opgenomen. Het prijslimiet geldt niet voor auto's van fabrikanten die hun hoofdkantoor in Californië hebben staan. Dat betekent dat Rivian uit Irvine en Lucid uit de San Francisco Bay Area volledig buiten deze restrictie vallen — ongeacht de catalogusprijs of verkoopprijs.

Wat betekent dit concreet voor Rivian en Lucid?

Voor Rivian maakt dit een groot verschil. Het merk verkoopt momenteel geen nieuwe auto onder de 50.000 dollar. De net gelanceerde R2 kost 57.990 dollar voor het Performance-model met Launch-pakket; een instapversie voor 45.000 dollar staat wel op de planning maar is nog niet leverbaar. De grotere R1T en R1S liggen nog verder boven het plafond. Zonder deze uitzondering zouden al deze modellen worden uitgesloten.

Lucid profiteert eveneens. De Air-sedan start bij 70.900 dollar, de Gravity-SUV bij 79.900 dollar. Beide liggen ruim boven het normale plafond. Het komende compacte cross-overmodel Cosmos, dat volgend jaar in de VS moet verschijnen, zou mogelijk onder de grens vallen — maar ook hier geldt dat de uitzondering alle zorgen wegneemt.

Tesla valt juist buiten de gunst. Hoewel het merk in Fremont zijn oorspronkelijke fabriek heeft en daar nog steeds produceert, verhuisde het hoofdkantoor in 2021 van Palo Alto naar Austin, Texas. Daarmee komt Tesla niet in aanmerking voor de prijsuitzondering. Veel Tesla-modellen zouden onder het normale plafond vallen — de Model 3 en Model Y starten in de VS onder de 50.000 dollar — maar voor eventuele toekomstige duurdere varianten of de Cybertruck maakt dit verschil.

Rechtsgeldigheid en politieke spanning

De wetgevers lijken rekening te houden met juridische tegenwerping. In de wettekst is expliciet opgenomen dat als een rechter paragraaf (2) — de uitzondering voor Californische bedrijven — ongeldig verklaart, de rest van de wet onverminderd van kracht blijft. Dat suggereert dat men verwacht dat andere autofabrikanten of belangengroepen hier bezwaar tegen zullen maken.

De staat heeft sowieso al te maken met een verslechterde positie op federaal niveau. Californië verloor onlangs de bevoegdheid om strengere emissienormen dan de EPA op te leggen — een historische uitzonderingspositie die decennialang gold. De eigen zero-emission vehicle-mandate, dat fabrikanten steeds meer emissievrije auto's moeten verkopen, ligt daardoor momenteel stil.

Marktcontext en strategische keuze

De focus op eerste-keer kopers is strategisch onderbouwd. Het American EV Jobs Alliance wijst erop dat meer dan 80 procent van de eerste-keer EV-kopers of -lezers een permanente overstap maakt naar elektrisch rijden. Dat maakt deze doelgroep relatief efficiënt om de markt op lange termijn te laten groeien.

Voor Rivian en Lucid komt de uitzondering op een kritiek moment. Beide merken opereren in het hogere prijssegment waar concurrentie met gevestigde spelers als BMW, Mercedes en Audi hevig is. Rivian worstelt nog steeds met schaalbaarheid en winstgevendheid; de R2 moet het volume brengen. Lucid kampt met lagere verkoopcijfers dan geprojecteerd en heeft de Gravity hard nodig als breder inzetbaar model. Een staatssubsidie die ook hun duurdere modellen dekt, geeft beide een concurrentievoordeel dat ze in andere staten niet hebben.

Tegelijk is de vraag of deze vorm van lokale bescherming houdbaar is. Andere staten met eigen EV-fabrieken — denk aan Texas (Tesla), Tennessee (Volkswagen, Ford) of South Carolina (BMW, Scout Motors) — zouden soortgelijke uitzonderingen kunnen overwegen, wat leidt tot een gefragmenteerd subsidielandschap in de VS.

Op e-automarkt.nl volgen we de ontwikkelingen rond Rivian en Lucid op de voet. Geïnteresseerd in een elektrische SUV of sedan? Bekijk ons actuele aanbod van nieuwe en gebruikte EV's.