Hoe MyFirstEV werkt: geen papierwerk, directe korting

Vanaf deze zomer krijgen eerste-kopers van een elektrische auto in Californië 3.500 dollar direct van de prijs af bij de dealer. Geen formulieren, geen maanden wachten op terugbetaling. Gouverneur Gavin Newsom ondertekende SB 168, waarmee het oude Clean Vehicle Rebate Project plaatsmaakt voor een korting op het verkoopmoment die psychologisch veel harder aanslaat bij kopers.

De regels zijn helder: 3.500 dollar voor nieuwe EV's tot 50.000 dollar MSRP, 1.750 dollar voor gebruikte EV's tot 25.000 dollar, alleen voor wie nog nooit een zero-emission vehicle heeft gekocht. Er geldt een gewichtslimiet van 8.500 pond (circa 3.850 kg) en geen inkomensgrens — de prijs van de auto zelf is de enige toegangspoort. Met 135,5 miljoen dollar aan staatsgeld, dollar-voor-dollar gematcht door deelnemende autofabrikanten, ontstaat een pot van ruim 270 miljoen dollar aan directe besparingen.

De California Air Resources Board (CARB) finaliseert nog overeenkomsten met merken en dealers; volgende maand volgen alle details. Het opvallende aan deze opzet: de vorige programma's werden steeds meer inkomensafhankelijk, terwijl MyFirstEV juist vermijdt dat bureaucratische filter.

De hoofdkantoor-clausule: waarom Tesla de dupe is

Hier wordt het interessant voor de Nederlandse markt, waar we gewend zijn dat subsidies technologie-neutraal zijn. Californië voegde een uitzondering toe: EV's van fabrikanten met hun hoofdkantoor in Californië én uitsluitend EV-productie vallen buiten die 50.000-dollar-grens. Twee merken profiteren: Rivian (technisch hoofdkantoor in Irvine) en Lucid (gevestigd in de San Francisco Bay Area).

Dat betekent dat Rivians goedkoopste model, vanaf circa 58.000 dollar, en Lucids instapper, rond 71.000 dollar, alsnog de volle 3.500 dollar krijgen. Terwijl concurrenten met vergelijkbare prijzen buiten de boot vallen. Tesla niet — het bedrijf verhuisde zijn hoofdkantoor in 2021 naar Austin, Texas. Al bouwt Tesla nog steeds honderdduizenden auto's per jaar in Fremont, Californië, de regel kijkt naar waar het management zit, niet waar de fabriek staat.

Enkel Tesla's Model 3 en Model Y onder de 50.000-dollar-grens komen in aanmerking. De Cybertruck, Model S en Model X vallen af. Gezien de publieke vijandschap tussen Newsom en Elon Musk is de timing en framing moeilijk anders te lezen dan politiek gemotiveerd — al verdedigt de staat het als bescherming van Californische banen.

Welke modellen profiteren onder de normale regels?

Buiten de uitzondering valt een breed palet aan EV's onder de 50.000 dollar. General Motors heeft drie kandidaten: de Chevrolet Blazer EV, Equinox EV en de Bolt, die zelfs onder de 30.000 dollar start. Toyota's bZ- en C-HR-crossovers beginnen onder 40.000 dollar, Hyundai's Ioniq 5 vanaf circa 35.000 dollar, en de Ford Mustang Mach-E vanaf zo'n 38.000 dollar.

Voor Nederlandse kopers die de Amerikaanse markt volgen: dit zijn vergelijkbare prijspunten als hier, al zonder BPM en met andere subsidieconstructies. Het opvallende is dat de gebruikte-EV-korting van 1.750 dollar mogelijk de grootste impact heeft — de stroom geleasde EV's die nu de Amerikaanse markt overspoelt, maakt tweedehands elektrisch rijden plotseling aantrekkelijker voor instappers.

Waarom Californië nu ingrijpt

De context is hard. Nadat het Amerikaanse Congres vorig jaar september de 7.500 dollar federale belastingkrediet afschafte, kelderden de EV-verkopen in de VS met minstens 20% in de eerste helft van 2026. Californië's eigen aandeel elektrische nieuwverkopen daalde van bijna een kwart naar slechts 15,7% in het eerste kwartaal — ver verwijderd van het staatsdoel van 35% voor dit jaar.

De staat signaleerde al sinds 2024 dat een vangnet nodig was. Nu voegt Californië zich bij een patchwork van staatsniveau-incentives die het federale gat proberen te dichten. Het breder 600 miljoen dollar pakket omvat ook 150 miljoen dollar voor het Community Air Protection Program, 135,5 miljoen dollar voor schone vrachtwagens en bussen (HVIP), en 19,8 miljoen dollar specifiek voor lagere-inkomensgroepen via Clean Cars 4 All.

Kritiek is er genoeg. De 270 miljoen dollar pot dekt, bij volledige benutting, tussen de 77.000 en 155.000 voertuigen — met 400.000+ EV's die vorig jaar in Californië werden verkocht, waarvan een kwart nieuw, kan het geld vóór begin 2027 op zijn als de vraag aantrekt. Bovendien: waarom zouden fabrikanten meebetalen aan gebruikte auto's van andere merken, tenzij verkoop beperkt blijft tot eigen dealers?

De juridische kwetsbaarheid van de hoofdkantoor-clausule is reëel. Tesla zou een zaak kunnen aanspannen met kans van slagen — het bedrijf dat Californië's EV-markt groot maakte, wordt nu buitengesloten op basis van een administratieve verhuizing, niet productiecapaciteit. Tegelijk: zonder Californië's vroege steun was Tesla mogelijk nooit groot geworden. De politieke wrok tussen Newsom en Musk werkt beide kanten op.

Op zoek naar een elektrische occasion of nieuwe EV? Bekijk het actuele aanbod op e-automarkt.nl en vergelijk prijzen, actieradius en laadsnelheden van modellen die wél in Nederlandse subsidie-regelingen passen.