De overbodige startknop in elektrische auto's

Stel: je parkeert een elektrische auto, stapt uit en wordt direct overvallen door een oorverdovend bing bong bing bong. De boodschap op het scherm: sleutel niet in voertuig. De oplossing? Terugleunen, naar binnen grijpen en handmatig de start/stop-knop indrukken. Dit scenario speelt regelmatig bij het testen van verschillende EV's, maar het roept een fundamentele vraag op: waarom hebben elektrische auto's eigenlijk nog een startknop?

In een benzine- of dieselauto heeft zo'n knop een duidelijke functie: de startmotor activeert en het blok moet draaien voordat je kunt rijden. De motor drijft bovendien systemen met hoog verbruik aan, zoals de airconditioning. Bij een EV is er echter niets om te 'starten'. De knop schakelt feitelijk alleen van 'aan' naar 'nog meer aan'.

Merken die de knop achterwege laten

Tesla introduceerde al meer dan tien jaar geleden met de Model S het knoploze concept. Je stapt in met je telefoon op zak, drukt het rempedaal in om de auto te wekken, schakelt in de gewenste rijrichting en rijdt weg. Uitstappen en in de parkeerstand zetten is voldoende om te 'stoppen'. Dit systeem is inmiddels breder verspreid dan vaak wordt gedacht.

Niet alleen EV-pure merken als Rivian, Lucid en Polestar hanteren deze aanpak. Oudere spelers doen mee: Volvo en General Motors hebben bij diverse modellen eveneens afscheid genomen van de startknop. Volkswagen zit er tussenin: hun EV's starten zonder knop, maar er zit wel een verborgen knop op de stuurkolom voor noodgevallen.

De vergelijking met smartphoneontwikkeling dringt zich op. Wie gewend is aan een vingerafdrukscanner of pincode, ervaart gezichtsherkenning pas als verbetering na daadwerkelijk gebruik. Consumentenelektronica wordt wakker wanneer je het gebruikt en slaapt als je stopt. EV's zouden niet anders hoeven te zijn.

Waarom Hyundai, Toyota en anderen vasthouden aan traditie

Toch blijven grote merken de startknop trouw. Ed Kim, president en hoofdanalist bij marktonderzoeksbureau AutoPacific, wijst op een belangrijke drijfveer: de meerderheid van kopers maakt nog altijd de overstap van verbrandingsmotor naar elektrisch. Automakers willen dat proces niet onnodig complex maken.

"Die startknop is in zekere zin nog steeds een veiligheidsdeken. Voor de onervaren gebruiker voelt het vreemd om geen manuele aan- en uitknop te hebben."

Hyundai, zelf consistent hoog scorend in tests van elektrische modellen, bevestigt dit. Een woordvoerder geeft aan dat de knop een duidelijke indicatie geeft dat het voertuig de READY-status heeft bereikt en klaar is om te rijden. Voor klanten die van een benzine- of dieselauto komen, verlaagt dit de drempel en creëert het een soepelere transitie naar elektrisch rijden. Ook Toyota voert aan dat de knop een 'vertrouwd en gemakkelijk' EV-gebruik garandeert.

De keerzijde: wanneer een fysieke knop wél handig is

De startknop is niet zonder praktisch nut. Wie de auto wil laten draaien terwijl de bestuurder uitstapt — bijvoorbeeld om de airconditioning aan te laten voor een huisdier — heeft aan een schermmenu vaak minder. Merken zonder knop bieden wel oplossingen: 'huisdiermodus' of 'achter laten'-functies in het touchscreen.

Bij technische storingen kan een harde herstart bovendien uitkomst bieden, iets wat via een touchscreen minder intuïtief verloopt. Dit dilemma — welke verbrandingsmotor-eigenschappen overnemen, welke achterlaten — is breder dan de startknop alleen.

Porsche en Hyundai experimenteren met gesimuleerde versnellingen die je handmatig kunt 'schakelen'. De Dodge Charger EV produceert via externe luidsprekers motorgeluid. Veel EV's kruipen automatisch vooruit bij het loslaten van het rempedaal — een volledig kunstmatige eigenschap die alleen dient om het rijgedrag van een verbrandingsauto te imiteren.

Soms gaat vernieuwing ook te ver. Tesla kreeg felle kritiek toen het in de vernieuwde Model 3 de richtingaanwijzerhendel schrapte. Na twee modeljaren keerde de hendel terug; de vernieuwde Model Y kreeg deze fout niet. Het schermbediende ventilatierooster van Rivian en Tesla voelt voor veel gebruikers aan als een stap terug vergeleken met simpele mechanische schoepen.

De startknop valt in een andere categorie: hij is overbodig, maar het schrappen ervan vereist geen compromis op gebruiksgemak. Wie eenmaal gewend is aan instappen en wegrijden zonder tussenstap, ziet het als de meest logische werkwijze. Net zoals sleutelloze toegang en push-to-start ooit de conventionele sleutel en contactschakelaar verdrongen, lijkt de startknop in EV's een uitstervend fenomeen. De vraag is niet óf, maar wanneer hij definitief tot het verleden behoort.